Eenzaamheid

De kille cijfers

Eenzaamheid onder ouderen is een serieus probleem van onze huidige samenleving. Door hier actief iets aan te doen, faciliteren we niet alleen de vereenzamende ouderen, maar ook onze maatschappij in de bredere zin van het woord.

Er zijn meer dan 4,1 miljoen 55-plussers. Hiervan voelt meer dan 1 miljoen zich eenzaam. Van hen zijn 200.000 extreem eenzaam, zij hebben slechts een keer in de maand een sociaal contact. (Bron: onderzoek TNS/NIPO, november 2012). Van de ruim 2,9 miljoen 65-plussers voelen bijna 900.000 mensen zich eenzaam.

De groep kwetsbare 65-plussers neemt toe van 750.000 tot 1 miljoen in 2025. (Bron: SCP, december 2013)

Eenzaamheid kan ernstige gevolgen hebben. Eenzaamheid verhoogt de bloeddruk, het stressniveau en de kans op een depressie. Eenzame ouderen blijken 14% meer kans te hebben op een vroege dood dan de gemiddelde persoon. Daarmee is de kans op vroeg overlijden bij eenzaamheid twee keer zo groot als bij overgewicht. (Bron: onderzoek Professor Cacioppo, Universiteit van Chicago / The Journal of Psychology, 2012)

Van alle 65-plussers woont ongeveer 52% alleen en van alle 75-plussers ongeveer 64,6%. Het meest eenzaam zijn alleenwonende ouderen die gescheiden zijn en weinig sociale relaties hebben. (Bron: SBS Statline)

Van de ouderen in een zorginstelling, krijgen bijna 10.000 ouderen, nooit bezoek. (Bron: onderzoek Leger des Heils, 2012).

20% (420.000 ouderen) van de ouderen viert Kerst en Oud en Nieuw niet. Ruim 200.000 ouderen (10 % van de ouderen) in Nederland zitten tijdens de feestdagen zonder bezoek. (Interview-NSS)

Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (2013) blijkt dat de groep kwetsbare ouderen in Nederland de komende jaren sterk toeneemt van 750.000 tot 1 miljoen in 2025. Kwetsbare ouderen lopen extra risico op gezondheidsproblemen of opname in een tehuis. Daarnaast vereenzamen zij sneller en de kans op overlijden binnen drie jaar is twee tot drie keer zo groot.

De functie van eenzaamheid

Gevoelens van eenzaamheid zijn, net als pijn, een signaal dat er iets niet in orde is. Bij eenzaamheid gaat het om de ervaring van alleen zijn, een gevaarlijke situatie voor een mens. Het is een signaal om op zoek te gaan naar ‘de anderen’, om minder alleen te staan in het leven. ‘De anderen’ zijn degenen bij wie men zich thuis zou kunnen voelen, door wie men zich geaccepteerd en gewaardeerd voelt. Ieder mens leert in de vroege jeugd ervaren wat eenzaamheid is. Als dat ervaren niet goed verloopt, bijvoorbeeld door een verstoring in de jeugd, kan een levenslang zoeken naar het vermijden van eenzaamheid het gevolg zijn. Elke verstoring van de vaste patronen in de leefsituatie kan dan aanleiding zijn tot lastig te verwerken gevoelens van eenzaamheid. (Bron Wikipedia)

Eenzaamheid

Wat is eenzaamheid?

De definitie van Jeanette Rijks is: Het fysiek ervaren van een tekort aan patronen van verbinding met andere mensen.

Iemand kan alleen zijn en zich niet eenzaam voelen.
Iemand die eenzaam is hoeft niet alleen te zijn.

Mensen die zich eenzaam voelen vinden dat ze te weinig kwalitatief goede contacten hebben. In zo’n contact kan men zichzelf zijn, kan men delen wat men wil en wordt men aanvaardt, gerespecteerd en begrepen. Ze kennen mogelijk genoeg mensen, maar missen dit soort contacten. Dit kunnen mensen zijn in alle leeftijden, dus ook kinderen en jongeren. We mogen volgens het RIVM constateren dat er ongeveer 40% van de bevolking van en toe eenzaam is. Hiervan is 10% ernstig eenzaam.

Er zijn diversen situaties waardoor mensen zich eenzaam kunnen gaan voelen. Meestal is er iets in hun leven gebeurt waardoor ze een bepaalde periode niet open stonden voor contacten. Dit kunnen diversen gebeurtenissen zijn van: verhuizen naar een andere woonplaats, gaan studeren in een andere stad, op kamer gaan, een kind krijgen, een echtscheiding, een burn-out hebben gehad, een dierbare verliezen(kind, partner, ouder).

Vaak duurt dit een bepaalde periode en daarna gaat men weer contacten maken. Heel fijn als dat lukt.

Maar wat nou als het niet lukt?
Dan gaat u zich misschien eenzaam voelen.
En dat is te verklaren.

Een persoon die al enkele maanden weinig kwalitatief goede contacten heeft kan zelf die verbinding niet meer aangaan met anderen personen.

Dit komt omdat de eenzaamheid er voor zorgt dat er fysiek dingen veranderen. Uit onderzoek is gebleken dat er een hersenverandering heeft plaats gevonden.

Een eenzaam persoon:

  • maakt minder/geen oxytocine(feeling-good-hormoon) meer aan
  • zijn cognitieve vaardigheden zijn sterk verslechterd
  • het afweersysteem is verzwakt
  • het sociaal functioneren is moeilijk
  • mogelijk stresshormonen aan